Kürt Tarihi

Selahaddin Eyyûbî el-Kurdî Kimdir?

Selahaddin Eyyubi El Kurdi

Selahaddin Eyyubi, Azerbaycan’ın Duvin kasabasında yaşayan, Hezbani Kürtlerindendir. Hezbaniler (Kürtçe: Hecbanî, Hezbanî), tarihsel Orta ve Kuzeydoğu Kürdistan’da Erbil, Uşnu ve Urmiye merkezli bölgelerde çeşitli gruplara ayrılmış, Orta Çağ dönemi, Müslüman bir Kürt kabilesidir. Sonradan Irak’a göç eden Ravâdiye Kürt aşireti, Irak’ın Tikrit kasabasına yerleşir.

Kürtçe; (Dewleta Eyûbiyan), Zengi Devleti’nin komutanı olan Selahaddin Eyyûbî’nin 1171 yılında kurduğu Eyyubi Hanedanı’nın Mısır ve Suriye’de egemen olduğu Sünni Müslüman bir devlettir.En güçlü olduğu dönemde Mısır, Suriye, Irak, Hicaz, Kudüs, Libya, Yemen ve Levant bölgelerini egemenliği altında tutmuştur. 1171’de Selahaddin Eyyubi tarafından Mısır’daki Şii Fâtımî Halifeliği’nin ortadan kaldırılmasının ardından doğan bir iktidar boşluğuyla Selahaddin’in ”Mısır Sultanı” ilan edilerek tarih sahnesine çıkan devlet, 1187’de Hıttin Muharebesi ile Kudüs’ü Hristiyanlardan geri almış ve Orta Doğu’da önemli bir güç hâline gelmiştir.

Eyyubiler Devleti’nin çoğunluğu Kürtler ve Araplardan oluşmaktadır. Topraklarını Hicaz’a ek olarak, Levant bölgesinin çoğunu kapsayacak şekilde, Mısır sınırlarının ötesine hızla genişletti. Yemen, Kuzey Nubia, Trablusgarp, Sirenayka, Bakur yani ‘Güneydoğu Anadolu’ ve özellikle Kürt milletinin yaşadığı bölgeye Kürdistan Bölgesel Yönetimi  Kuzey Irak’a hükmetti. İslam dünyasının iki önemli kutsal şehri olan Mekke ve Medine’yi de elinde bulunduran devlet, ”İki Kutsal Caminin Koruyucusu’‘ unvanına sahip oldu ve bu unvan, bizzat devletin kurucusu Selahaddin Eyyubi tarafındanda kullanıldı.

Haçlıların Kudüs’ü 1099 yılında ele geçirdikten 88 yıl sonra, Kudüs’ün bu sefer Selahaddin komutasındaki Eyyubiler tarafından geri alınmasıyla Haçlılara karşı kazanılan zaferden dolayı Selahaddin, bugün başta saltanat sürmüş olduğu birçok ülkede ulusal bir kahraman olarak anılmaktadır. Günümüzde, saltanatının birer parçası olmuş olan Mısır, Suriye, Filistin, Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Yemen ve doğum yeri olan Irak, ulusal arması olarak hanedan kartalını armalarında bulundurmaktadırlar.

Selahaddin Eyyubi El Kurdi

Selahaddin Eyyubi El Kurdi

Hanedanın Etnik ve Devlet Yapısı

Devletin kurucusu olan Selahaddin Eyyubi El Kurdi, Tikrit’te Kürt bir ailede doğmuştur. Selahaddin Eyyûbî’nin babası Necmeddin Eyyûb ise, o dönemde bir Kürt hanedanlığı olan Şeddâdîler’in hüküm sürdüğü Divin şehrinde, Ecdenakan isimli, ahalisinin tamamının Kürtlerden oluştuğu bir köyde doğmuştur ve babasının adı Şâdi (veya Şazi) el-Kurdî’dir. ‘Şeddadiler, 951-1174 yılları arasında Ermenistan ve Arran’da hüküm sürmüş Kürt hanedanı. Kura ile Aras nehirleri arasında bulunmuştur.’  Necmeddin Eyyub veya tam adıyla Necmeddin Eyyub bin Şadi bin Mervan, aynı zamanda Eyyûbîler Hanedanı’nın atası olan Kürt komutandır.

Eyyubi ailesi, Hezbaniyye Kürtlerinin Revvâdîler aşiretindendir. Hezbaniler (Kürtçe: Hecbanî, Hezbanî, tarihsel Orta ve Kuzeydoğu Kürdistan’da Erbil, Uşnu ve Urmiye merkezli bölgelerde çeşitli gruplara ayrılmış, Orta Çağ dönemi, Müslüman bir Kürt kabilesidir. Revvadiler, 955-1071 yılları arasında Güney Azerbaycan’da hüküm sürmüş Kürt hanedanı. Revvadiler’in merkezi önce Erdebil iken, sonraları Tebriz olarak değişmiştir.

Abbâsî hâlifesi tarafından 758 yılında Basra’dan alınarak Azerbaycan’a yerleştirilmişlerdir. Sonra, onun soyundan gelen torunları, 8. ve 9. yüzyıllarda Abbâsîlerin Tebriz valisi olarak vazife yapmışlardır. Revvâdîler, 10. yüzyılın başından itibaren Azerbaycan’da baskın hale gelen Kürt varlığıyla, özellikle de Hezbani aşiretiyle karışmışlar ve giderek Kürtleşmişlerdir.

Tarihçi İbn Haldun’a göre ise Selahaddin Eyyubi’nin ataları, aslı Arap olan Yemen’in Himyeri vilayeti eşrafından, Hezbâniyye Kürtlerinin Revvâdîler aşiretine mensupturlar. Eyyûbîler Devleti, genel olarak bir Kürt hanedanlığı ve Kürt devleti olarak kabul edilir.

KAYNAKÇA

Şadi el-Kürdî nisbesi, İbn Haldûn’da geçmektedir. Bkz. Abdurrahmân b. Haldûn,  Tarîhu İbn Haldûn, I-VIII, Haz. Halil Şahhâde ve Süheyil Zekkâr, Dârü’l-Fikr, Bey- rut, 2000, c. V, s. 289.

Jackson, Sherman A. (1996-01-01). Islamic Law and the State: The Constitutional Jurisprudence of Shihāb Al-Dīn Al-Qarāfī. BRILL. s. 36. . ISBN 9789004104587

Özoglu, Hakan (2004), Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries, New York:SUNY Press, 2004, , ISBN 0791485560  s. 46

Muhammed bin İbrahim bin Muhammed bin Ebil-Fevâris Abdülazîz El-Ensârî El-Hazrecî, Târihu Devletil-Ekrâd, Miilet Genel (Hekimoğlu Ali Paşa) Kütüphanesi, No:695)

Humphreys, Stephen (15 Aralık 1987), Ayyubids Encyclopedia Iranica

Bosworth, C.E. (1996), The New Islamic Dynasties  New York: Columbia University Press, ISBN 978-0-231-10714-3 s.73

YAZAR:

  • ZANA KILIÇ
  • A. BERAT ŞEN

4 thoughts on “Selahaddin Eyyûbî el-Kurdî Kimdir?

  1. Rozerin dedi ki:

    Hepsini severek okuyorum umarım devamı gelir ve sayfanız daha da büyür ☺️

  2. Azad dedi ki:

    Asil bir soydan geldiğim için gurur duyuyorum.İslama olan düşkünlüğünü bir nebze de olsa milliyetçi bir duruş sergilemiş olsaydı, belki istiklal marşıtırrını değilde kendi marşımı okuyabilrdim.Sayenizde yeni bilgiler ediniyorum çok iyisinizzzz<3

  3. Azad dedi ki:

    Asil bir soydan geldiğim için gurur duyuyorum.İslama olan düşkünlüğünü bir nebze de olsa milliyetçi bir duruş sergilemiş olsaydı, belki istiklal marşıtırrını değilde kendi marşımı okuyabilrdim.Sayenizde yeni bilgiler ediniyorum çok iyisinizzzz<3

  4. Muhammed dedi ki:

    Abi senden bir ricam olcak ırak suriye ve iran hepsi kürt degilmi neden bir olmuyolar esad ayrı peşmergeler ayrı gerilalar ayrı savqşı yo bana bu detaylı anlatabilormisin eposta yoluyla

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir